Lemmer
Joodse Begraafplaats en Natuurontwikkeling Tacozijl/Tienmeloenplas
Bij Lemmer is de herinrichting van de Plattedijk afgerond en stonden nog twee belangrijke dingen op de planning: de Joodse begraafplaats en Natuurontwikkeling Tacozijl/Tienmeloenplas.
Joodse Begraafplaats
Bij Lemmer startten we eind mei 2026 met werkzaamheden aan het entreegebied van de Joodse begraafplaats Tacozijl. Vanuit het project Versterken Friese IJsselmeerkust (VFIJ) werden het parkeren, de toegangsweg en het hekwerk aangepakt. VFIJ werkt in het project bij Lemmer samen met de Provincie Fryslân, de gemeente De Fryske Marren, It Wetterskip en de Stichting Joodse Begraafplaats Tacozijl. De werkzaamheden waren voor de zomer klaar en werden uitgevoerd door aannemer WMR uit Rinsumageest.
In de eerdere situatie was de toegang naar de historische begraafplaats beperkt tot een betonnen trap die niet meer voldeed. Om fietsers, wandelaars en automobilisten ruime en veilige toegang te geven, werd er een nieuwe toegangsweg aangelegd via de grond naast de begraafplaats. Eigenaar van die grond It Wetterskip werkte hier graag aan mee. De weg werd in een bocht naar beneden aangelegd vanaf de oude zeedijk, waarna men op het nieuwe parkeerterrein en de begraafplaats af rijdt. Het parkeerterrein wordt omheind door grote ronde stenen; een verwijzing naar een eeuwenoud Joods gebruik om stenen op graven te leggen. Het bestaande hekwerk rond de begraafplaats werd deels vervangen door een nieuw donkergroen spijlhekwerk met daarin een draaipoort die toegang geeft tot de begraafplaats. Door de Stichting Joodse begraafplaats werd een nieuw (cultuurhistorisch) informatiebord geplaatst.
Over de Joodse begraafplaats Tacozijl:
De begraafplaats bij het gehucht Tacozijl ligt aan de achterzijde van de voormalige zeedijk, tussen Lemmer en Sondel/Nijemirdum. De begraafplaats is aangelegd in 1802. Nadat de begraafplaats in verval raakte, besloten enkele betrokken inwoners van Lemmer zich in 1986 in te zetten voor het herstel van deze historische plek. Zij richtten een stichting op met als doel de zwaar verwaarloosde begraafplaats te restaureren. Deze restauratiewerkzaamheden werden in 1990 afgerond. Het beheer van de begraafplaats ligt tegenwoordig bij de provinciale natuurorganisatie It Fryske Gea. Het reguliere onderhoud wordt verzorgd door de Stichting Joodse Begraafplaats Tacozijl.



Natuurontwikkeling Tacozijl
In 2027 vinden er werkzaamheden plaats bij natuurgebied Tienmeloenplas: nieuw paai- en opgroeigebied rondtrekkende vissoorten
Door bij Tacozijl de Tienmeloenplas en de voorliggende baai te verbinden met het IJsselmeer ontstaat de mogelijkheid een paai- en opgroeigebied voor rondtrekkende vissoorten te creëren. De verbinding bestaat uit een ‘Kwakernaak’ vispassage: een gecompartimenteerde bak met kleppen die fungeert als een ‘vissluis’. Vissoorten worden vanuit het IJsselmeer de vispassage in gelokt met een relatief kleine lokstroom, die het ‘smaakje’ en watertemperatuur van de polder bevat. Deze lokstroom wordt verzorgd door een pomp.
Langs de randen van de Tienmeloenplas wordt overstromingsgrasland gerealiseerd waar deze vissen hun eieren kunnen afzetten. De diepte van dit overstromingsgrasland dient 0.30 m te zijn en voorzien te zijn van een grasmengsel dat past bij de optredende situaties. Verder is het van belang dat dit gebied buiten het paaiseizoen droog gemaaid kan worden, dus zal er minimaal 0.20 m droogstand mogelijk moeten zijn
Om dit alles voor elkaar te krijgen gaan we de Tienmeloenplas ontgraven, zodat er overstromingsgrasland gecreëerd wordt waar de vissen kunnen paaien. Er is ook een dieper deel waar de vissen kunnen zwemmen. Het water geven we een smaakje/lokstroom door water in de Tienmeloenplas te laten stromen vanuit de Ie (Ee inlaat bij de Joodse begraafplaats) via de kleiputten ten noorden van het landbouwgebied. Om de inlaat bij de Tienmeloenplas te regelen vervangen we de stuw.
De visspassage (feitelijk een bak met pomp) is de verbinding tussen de Tienmeloenplas en het IJsselmeer. Die laat vissen en water in en uit. Met deze passage kun je het waterpeil dus ook weer laten zaken. Staatsbosbeheer kan met dit waterpeil spelen in het paaiseizoen. Als vissen groot genoeg zijn, worden ze als het ware door lagere waterstand/droogstand verdreven richting IJsselmeer.
Grondverzet- en aannemingsbedrijf Van der Meer gaat de werkzaamheden bij de Tienmeloenplas uitvoeren vanaf januari 2027.

