De Warkumerwaard bij Workum is een waardevol natuurgebied aan de Friese IJsselmeerkust. Door hoog water in het IJsselmeer (bij storm) overstroomt de Warkumerwaard in het voorjaar met enige regelmaat waardoor nesten en kuikens verloren gaan. Om dit te voorkomen, legde aannemer Van der Meer, in samenwerking met It Fryske Gea, in 2025 een stormbroedkering aan. Deze beschermingswal aan de kust zorgt ervoor dat het gebied in het broedseizoen niet snel meer kan overstromen. Ook zit er een slimme verbinding tussen het gebied en het IJsselmeer, de zogeheten tûke dûkers. Zo kunnen in het voorjaar vogels, zoals bontbekplevier, visdief en ook diverse weidevogels, weer veilig broeden en voedsel vinden. En zo kan buiten het voorjaar om de buitenwaard toch gewoon weer overstromen. Naast de aanleg van de ‘stormbroedkering’ werden er ook andere werkzaamheden uitgevoerd. Met het herstel van slenken en sloten werd bijvoorbeeld de waterhuishouding in het gebied verbeterd. Hierdoor kunnen vissen het gebied weer gebruiken om te paaien en op te groeien.
In Workum wordt ook sinds maart 2026 1,5 jaar lang aan meerdere omvangrijke deelprojecten gewerkt. It Soal (strekdam en strand) wordt aangepakt en in navolging van de aanpak van de Warkumerwaard Fase 1 (zie hierboven) wordt nu Warkumerwaard Fase 2 hersteld.
Als eerste stond de aanpak van het uitkijkpunt bij de Warkumerwaard op de planning. Dit uitkijkpunt is eigendom van It Fryske Gea en was aan vervanging toe. Het kreeg daarom niet alleen een nieuwe vorm, maar het werd ook toekomstbestendig en onderhoudsarm uitgevoerd.
Recreatiegebied It Soal heeft te maken met erosie in combinatie met onregelmatige verzanding van strand en vaargeul. Vooral na stormachtig weer zijn een deel van het strand van It Soal en de zandplaten die er voor liggen weggeslagen en verdwijnt een groot deel van het zand in de vaargeul. Dit heeft een grillig karakter, waardoor het niet altijd duidelijk is of het verantwoord is de vaargeul te gebruiken.
De vaargeul It Soal is echter een cruciale verbinding naar de havens in Workum en het binnendijkse vaargebied Friese Meren. Met een herprofilering van het strand in combinatie met een nieuwe strekdam ten noorden van de vaargeul, die ook gebruiksmogelijkheden voor recreatie krijgt (wandelpad, inlaatvoorzieningen voor bootjes en visplateaus), worden de erosie- en verzandingsknelpunten opgelost. Het levert een meer betrouwbare vaargeul op en het strand blijft beter op zijn plek. Met deze gecombineerde erosie-maatregel en regionale koppelkansen (onder andere realisatie strekdam, optimaliseren gebruiksmogelijkheden voor waterrecreatie) is een duurzame oplossing gevonden voor de knelpunten bij It Soal. Een maatregel die duurzamer is dan het verbreden en periodiek baggeren van de vaargeul. De bereikbaarheid van Workum komt hiermee in lijn met die van andere grote (recreatie)havens in het IJsselmeergebied die vol op de wind liggen. Deze zijn nagenoeg allen voorzien van beschermende havendammen.
De Warkumerwaard Fase 1 is -zoals hierboven beschreven- inmiddels afgerond. Nu is binnenkort de Warkumerwaard Fase 2 aan de beurt om te worden aangepakt. De Warkumerwaard is een waardevol natuurgebied dat last heeft van de negatieve effecten van erosie en sedimentatie. Erosie is het proces van slijtage van de kust waarbij zand wordt verplaatst of geheel verdwijnt. Sedimentatie is het omgekeerde: het ophopen van zand op een bepaalde plek langs de kust. De huidige waard rolt jaarlijks onder invloed van storm en hoog water met enkele meters op en wordt daardoor steeds kleiner. En het zorgt ervoor dat sommige delen overstroomd raken. Dit heeft als gevolg dat de nesten van broedvogels, zoals de bontbekplevier, visdief en diverse weidevogels wegspoelen.
Op de Warkumerwaard wordt daarom de buitenwaard hersteld over een grote lengte (ongeveer 2 kilometer). De landaanwinning zal ongeveer 200 meter het IJsselmeer in gaan (afhankelijk van de grondbalans). Deze landaanwinning zal over de gehele lengte worden vastgelegd door een schelpenbank.
Werkzaamheden Workum van start gegaan
Bij Workum zijn de drie projecten slim gecombineerd. Zo komt er een strekdam, wordt het recreatiewater verdiept en wordt met het – uit het recreatiewater- weggehaalde zand de Warkumerwaard versterkt:
–Aanleg strekdam It Soal: er komt een tweede strekdam bij het strand en het recreatiewater, parallel aan de andere strekdam die tegen natuurgebied Stoenckherne aanligt. De nieuwe strekdam zorgt ervoor dat de vaargeul niet dicht slibt, zodat de waterdiepte voor de scheepvaart beter gehandhaafd wordt. Op de strekdam komt een betonpad, wat gebruikt zal worden als wandelpad. Daarnaast komen er vier visplateaus voor hengelsporters. Ook legt de aannemer een trailerhelling aan voor kleine boten op handtrailers. De werkzaamheden aan de strekdam startten op 16 maart en zijn komende zomer klaar.
– Diepte verbeteren in het recreatiewater: Voor het strand wordt het water op een diepte van circa 1,40 meter gebracht. Zo kunnen (kite)surfers en zwemmers straks beter recreëren. Het zand dat vrijkomt, wordt gebruikt voor herstel van de Warkumerwaard. De werkzaamheden aan het recreatiewater vinden plaats vanaf zomer 26 en staan gepland tot eind 26, mogelijk tot voorjaar 27.
–Natuurherstel Warkumerwaard: Het natuurgebied wordt over een lengte van circa 2 kilometer versterkt en hersteld. Met het vrijgekomen zand van het recreatiewater wordt een zandplateau met variërende hoogtes aangelegd van ongeveer 200 meter breed. Op meerdere plekken komen schelpenbanken om het gebied te beschermen tegen erosie. Aan de noordzijde komt een stenen dam om het zand vast te kunnen houden binnen het gebied. De werkzaamheden aan het natuurgebied vinden plaats vanaf zomer 26 tot eind 26 met uitloop naar voorjaar 27.
Afsluitingen
Tijdens de werkzaamheden worden delen van het gebied afgesloten. Tijdens de eerste werkzaamheden aan de strekdam (maart – zomer 26) wordt het strand zelf nog niet afgesloten, alleen het pad in de zuidelijke punt richting Kanaal It Soal. Tijdens het eerste deel van de werkzaamheden aan het recreatiewater bij het strand (vanaf zomer 26) wordt de zuidzijde van het strand afgesloten en is de noordelijke helft open. Daarna wordt de noordelijke helft afgesloten en is de zuidelijke helft open. Er blijft dus altijd een deel (helft van het strand) open voor recreatie. Recreanten wordt verzocht goed op de borden en hekken te letten en in verband met de veiligheid niet in de delen te komen die afgesloten zijn.
Via onze nieuwsbrief kunt u op de hoogte blijven van de specifieke doelen en natuurlijk van de hinder die de werkzaamheden kunnen opleveren voor gebruikers van de gebieden.
